« *ون نداری چرا ادعا میکنی؟! » داستانی از حکیم سنایی
تو ندانستهای که خوردن کـ *ـیر ننگ و نامی ندارد اندر زیر
سنایی - حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه - الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله -
بخش ۴۲ حکایت و مثل فی لذّة الدنیا مع شدّة العقبی
آن بنشنیدهای که در راهی
آن مخنّث چه گفت با داهی
که همی شد پی گشادِ گره
بهر بیبی به سوی زاهد ده
تا برو میوه سست شاخ شود
راه زادن برو فراخ شود
چون مخنّث بدید هندو را
زو بپرسید و او بگفت او را
گفت بگذار ترّهات خسان
شو به بیبی سلام من برسان
پس به بیبی بگوی کز ره درد
با چنین کـ *ـون هلیله نتوان خورد
چون چشیدی حلاوت گـ .ـادن
بکش اکنون مشقّت زادن
تو ندانستهای که خوردن کـ. یر
ننگ و نامی ندارد اندر زیر
سگ اگر جلد بودی و فربه
بیشکاری نگرددی در دِه
غافلند از نهادِ خود مردم
هیچ ندهند دادِ خود مردم
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنان چه از شعر سنایی برمیآید، او به تمام دانشهای زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی میتوان به دیوانهای قصیده، غزل، ترکیب و ترجیع، قطعه و رباعی اشاره کرد. به علاوه، مثنویهای وی معروف و بدین قرارند: مثنویهای حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشقنامه و عقلنامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت دادهاند.
شعر سنایی، توفنده و پرخاشگر است. مضامین قصاید او اغلب در نکوهش دنیاداری و دنیاداران است. او با زاهدان ریایی و حاکمان ستمگر که هردو حامی و پشتیبان یکدیگر اند، بی پروا ستیزیدهاست و از بیان حقیقت ابایی نداشتهاست. سنایی با نقد اوضاع اجتماعی روزگارش، با بیان دردهایی که دامنگیر زمانه شدهاست، نشان میدهد که شاعر اهل درد و دین است؛ آن هم در زمانهای که سروران راستین شریعت در آن جایی ندارند و اهل فسق قدرت را بهدست گرفتهاند و بیدادگری به اوج رسیدهاست.
تفکر یونانی بر تفکر شرعی غلبه یافتهاست؛ در صوفیان صفایی نیست؛ مجالس ذکر، مجالس برنج و شکر شدهاست و خالضان خوبکردار منزوی گشتهاند؛ سنایی
قدرت سنایی در بهکارگیری الفاظ و تسلط او بر زبان شعر، به او امکان میدهد تا هم در غزل و هم در مثنوی و قصیده طرحی نو درافکند؛ تا پیش از سنایی موضوع قصیده مدح پادشاهان و توصیفات طبیعت بود که شاعران مشخص آن عنصری، فرخی سیستانی و منوچهری بودند. قالب غزل نیز محدود بود به هوا و هوسهای دنیوی و شاعران بیشتر از وابستگان خاک بودند تا شیفتگان حق. مثنوی حماسی هم که توسط دقیقی بلخی آغاز شدهبود جز چند قصه عاشقانه، اثر بزرگ دیگری نداشت و ظرفیت آن هنوز ناشناخته بود.
شاعر و نویسنده این اثر طنز فقط روایتگر داستانی استعاری است که جنبه انتقادی و آموزشی دارد.
این داستان با وجود ظاهر هجوآمیز و طنز رکیک، از نظر ادبی قوی و پر ازآرایه های ادبیست.
موضوعاتی که معمولاً به آنها پرداخته نمیشود به شکل طنزآمیز و جسورانه مطرح شده است.
این هجو ساختارشکنانه، نهتنها برای شوکآور بودن، بلکه برای نشان دادن تناقضات اجتماعی به کار رفته است.
منبع و مرجع خوانش :
حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة
ابوالمجد مجدود بن آدم السنائی الغزنوی
به تصحیح مدرس رضوی
ناشر: چاپخانه سپهر
تاریخ چاپ: بی تاریخ
محل چاپ: تهران
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
ویدیو رو لایک و کانال رو سابسکرایب کنید لطفا
ویدیو رو لایک و کانال رو سابسکرایب کنید لطفا
لینک کانال تلگرام👇🏻❤
https://t.me/Alef_Anahita
لینک اینستاگرام👇🏻❤
https://www.instagram.com/anahita_alef/
لینک توییتر/X👇🏻❤
https://x.com/Anahita_alef
آدرس ایمیل:
AnahitaAlefYT@gmail.com
لینک پلی لیست هزلیات
https://youtu.be/eCUjYThB3mU?si=4h5hO7_URddJzpVr
لینک پلی لیست شاهنامه خوانی
https://youtu.be/DAQIq59aShc?si=NRT4pdW9VqonDrJG
از لینک زیرمیتونید بقیه پلی لیستها رو ببینید
لینک صفحه پلی لیست ها در کانال
https://www.youtube.com/@anahitaalef/playlists
لینک پلی لیست قصه های ایرانی
https://youtu.be/vN86Dr6B5zk?si=mJsNcrn5tUEn5hEk
لینک پلی لیست آیین های ایرانی
https://youtu.be/3G6XG-9LCnw?si=qQWehbSXU8QRkITt
AnahitaAlefYT@gmail.com
https://t.me/Alef_Anahita
https://www.instagram.com/anahita_alef/
https://x.com/Anahita_alef
این ویدیو آموزشی است و با هدف آشنایی بیشتر با شعر شعرای پارسی زبان تهیه شده است.
This content is educational and aims to introduce Persian poets and great figures of Iranian literature.
The source and reference for the recited poem are provided in the caption.
